Zaćmienie Słońca i Perseidy nad Rybnikiem. Głęboki spektakl już w środę wieczorem

Już w środę, 12 sierpnia, mieszkańcy Rybnika będą świadkami niezwykłego zjawiska astronomicznego. Wieczorne niebo skryje aż 86 proc. średnicy tarczy słonecznej, a zaledwie kilka godzin później nad głowami pojawi się deszcz meteorów. To podwójne widowisko będzie widoczne gołym okiem, ale tylko jedno z nich można obserwować bez specjalistycznego sprzętu.

Głębokie zaćmienie częściowe nad Rybnikiem

Zjawisko rozpocznie się w Rybniku o godzinie 19.18, kiedy to Księżyc zacznie nasuwać się na tarczę Słońca. Kulminacyjny moment nastąpi około godziny 20.06, a już cztery minuty później Słońce schowa się za horyzontem. W szczycie zaćmienia zobaczymy jedynie bardzo cienki sierp, co czyni to zjawisko wyjątkowo głębokim i efektownym.

Choć w Polsce nie będziemy świadkami całkowitego zaćmienia, to właśnie ta częściowa faza będzie niezwykle widowiskowa. Dla porównania, pełne zaćmienie będzie można podziwiać jedynie na Islandii i w Hiszpanii. Mieszkańcy Rybnika znajdą się jednak w wyjątkowo korzystnym położeniu, by zobaczyć, jak Księżyc pochłania niemal całą tarczę słoneczną.

Dlaczego Księżyc zasłania Słońce?

Mechanizm zaćmienia wydaje się prosty, ale kryje w sobie niezwykły kosmiczny przypadek. Jak tłumaczy Grzegorz Przybyła, astrofizyk i nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Technicznych w Rybniku, kluczowa jest proporcja rozmiarów i odległości.

Księżyc jest mniej więcej 400 razy mniejszy od Słońca, ale również znajduje się około 400 razy bliżej. To sprawia, że rozmiar tarczy Słońca i rozmiar tarczy Księżyca na naszym niebie jest praktycznie taki sam.

Grzegorz Przybyła, astrofizyk i nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Technicznych w Rybniku

Mimo że Księżyc okrąża Ziemię co około 27 dni, a w fazie nowiu znajduje się między naszą planetą a Słońcem, do zaćmienia nie dochodzi co miesiąc. Powodem jest nachylenie płaszczyzny orbity Księżyca względem orbity Ziemi, przez co najczęściej mija on Słońce powyżej lub poniżej jego tarczy.

Bezpieczna obserwacja i noc Perseidów

Obserwacja zaćmienia Słońca wymaga absolutnej ostrożności. W przeciwieństwie do „spadających gwiazd”, patrzenie wprost na Słońce bez odpowiednich filtrów grozi trwałym uszkodzeniem wzroku. Należy używać specjalnych okularów do obserwacji Słońca lub filtrów montowanych na teleskopach i lornetkach.

Kilka godzin po zaćmieniu, w nocy, warto spojrzeć w niebo, by podziwiać rój Perseidów. W tym roku obserwatorzy mają wyjątkowe szczęście, ponieważ Księżyc będzie w nowiu, a jego blask nie będzie rozjaśniał nieba. Meteory będzie można wypatrywać praktycznie na całym niebie, bez użycia jakiegokolwiek sprzętu, najlepiej z miejsca z szerokim widokiem na horyzont.

Całkowite zaćmienie – rzadki gość w Polsce

Całkowite zaćmienia Słońca są zjawiskiem znacznie rzadszym niż częściowe. Aby je zobaczyć, trzeba znaleźć się dokładnie w miejscu, na które pada cień Księżyca. W tym roku pas całkowitego zaćmienia przebiega przez Grenlandię, Islandię i Hiszpanię, gdzie Słońce „zgaśnie” na około dwie minuty, a na niebie pojawią się gwiazdy.

Mieszkańcy Polski, którzy chcieliby zobaczyć to widowisko bez wyjazdu z kraju, muszą uzbroić się w cierpliwość. Kolejne całkowite zaćmienie widoczne z naszego terytorium nastąpi dopiero za ponad sto lat, co czyni środowe, głębokie zaćmienie częściowe wydarzeniem o wyjątkowej randze dla lokalnych miłośników astronomii.

Informacje o zjawisku przekazał Grzegorz Przybyła, astrofizyk i nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Technicznych w Rybniku.