Maria Budny-Malczewska bohaterką jubileuszowego cyklu o 20 latach konkursu

Przez 20 lat konkurs Człowiek Roku Rybnik.com.pl opowiadał o ludziach, którzy zmieniali lokalne życie czymś więcej niż codzienną pracą. Jedną z takich postaci była Maria Budny-Malczewska - malarka, architektka wnętrz i pedagog, której działalność na trwałe wpisała się w rybnickie środowisko artystyczne.

Od domu pełnego sztuki do wyboru własnej drogi

Artystyczna wrażliwość Marii Budny-Malczewskiej nie pojawiła się przypadkiem. W jej rodzinnym domu sztuka była obecna od zawsze, a ojciec wspierał lokalnych twórców jeszcze przed powstaniem muzeum w Rybniku. Ważnym obrazem z dzieciństwa był portret Chopina autorstwa Ryszarda Węglorza, który wisiał w jadalni i towarzyszył jej podczas ćwiczeń gry na fortepianie.

Już jako dziecko zwracała uwagę na to, co tworzą inni. W Wiśle ulepiła z gliny głowę Lenina, przyciągając zainteresowanie spacerowiczów. Jak wspominała, początkowo matka traktowała jej artystyczne zainteresowania z dystansem, ale później stała się jedną z najważniejszych osób wspierających jej rozwój.

Artystka była dla niej kimś nie z naszego świata

Maria Budny-Malczewska

Studia, macierzyństwo i zwrot ku malarstwu

Wybór liceum plastycznego nie był prosty. Matka widziała dla córki inną przyszłość, jednak ojciec pojechał z nią do Bielska, by zobaczyła szkołę na własne oczy. To właśnie tam, w pracowni graficznej, Maria Budny-Malczewska poczuła, że znalazła właściwy kierunek. Później ukończyła Wydział Architektury Wnętrz na wrocławskiej ASP, studiując u profesorów Władysława Wincze, Józefa Hałasa i Zofii Artymowskiej.

Jej droga akademicka łączyła się z życiem rodzinnym. Urodziła córkę na pierwszym roku studiów, potem kolejne dziecko, a mimo przerwy wróciła na uczelnię i ukończyła naukę. Po studiach próbowała pracy projektantki wnętrz, ale nie odnalazła się w modelu, w którym jej pomysły realizowano już po własnej interpretacji wykonawców. Wtedy coraz mocniej skupiła się na malarstwie, które przyniosło jej także sukces wystawienniczy i sprzedażowy.

Galerie, muzeum i rozwój lokalnej sceny artystycznej

Po latach spędzonych we Wrocławiu wróciła do Rybnika, chcąc być bliżej starzejących się rodziców. Na miejscu zastała jednak miasto z niewielką liczbą przestrzeni dla sztuki współczesnej. Zamiast czekać na zmiany, zaczęła je współtworzyć. Wraz z Jolantą Widerą-Kulawik założyła galerię MODERN-ART przy ulicy Świętego Jana, z Krzysztofem Pietrkiem stworzyła galerię w Teatrze Ziemi Rybnickiej, a z Krzysztofem Dublewskim uruchomiła rybnickie koło ZPAP.

Później współpracowała z Muzeum w Rybniku. Zaczęło się od projektu okładki jednego z zeszytów muzealnych, a następnie powierzono jej dział sztuki współczesnej. Organizowała wystawy, pozyskiwała prace i współtworzyła festiwale. Zależało jej zwłaszcza na tym, by młodzi ludzie mogli zobaczyć, że sztuka jest blisko i że kontakt z artystą nie musi być czymś odległym.

Zależało mi, żeby młodzież zobaczyła, że sztuka jest blisko. Że można porozmawiać z artystą, zobaczyć, jak pracuje

Maria Budny-Malczewska

Praca z młodymi i znaczenie dla Rybnika

Po przejściu na emeryturę nie zakończyła aktywności zawodowej. Związała się z Fundacją Elektrowni Rybnik, gdzie pojawiali się wykładowcy i studenci ASP z wielu polskich miast, a także z Drezna, Holandii i Czech. W ramach tych działań organizowano warsztaty, projekty społeczne i arteterapię, tworząc nowe środowisko twórcze w mieście.

Ważną częścią jej działalności było też przygotowywanie młodych osób do studiów artystycznych i architektonicznych. Opracowała autorski program oparty na czterech podstawach: proporcjach, perspektywie, kompozycji i materii. Sama podkreślała, że w sztuce decydują nie tylko talent, lecz przede wszystkim systematyczna praca.

Historia Marii Budny-Malczewskiej pokazuje, jak jedna osoba może wpływać na kulturę miasta przez dekady: tworząc galerie, organizując wystawy, wspierając edukację i budując pomost między twórcami a odbiorcami. To właśnie dlatego jej sylwetka pozostaje ważna dla lokalnej społeczności - jako przykład konsekwencji, zaangażowania i realnego wpływu na rybnickie życie artystyczne.

Dziś pozostaje także jednym z ważnych nazwisk przypominanych w jubileuszowej książce „20 lat Konkursu Człowiek Roku Rybnik.com.pl”, dostępnej w księgarni Orbita. Informacje pochodzą z materiału przygotowanego przez redakcję Rybnik.com.pl.